Şer'iyye Sicili Amasya

 

Orjinal Belge :

 

 

Çevirisi :

Hâzır ve müheyyâ idüb me’mûrînleri evâmiri taraflarına vâsıl olunduğu gibi ta‘yîn olunacak vakitde min ğayr-i te’hîr hareket eylemelerini ve cihât ve gayrıya azîmete bir dürlü illetleri kalmamasını lâzım gelenlere tenbîh ve te’kîd-i tesâr-i vüs‘ ve miknet ve bâdehu sudûr idecek evâmir-i şerîfem mûceblerince amel ve hareket eylemeniz fermânım olmağın mahsûsan işbu emr-i şerîfim isdâr ve ile irsâl olunmuşdur. İmdi vasâyâ-yı mülûkânem üzere amel ve hareket ve hilâf-ı fermân tekâsülden mübâ‘adet eylemeniz bâbında fermân-ı âlîşânım sâdır olmuşdur. Buyurdum ki hükm-i şerîfimle vusûl buldukda bu bâbda vech-i meşrûh üzere şeref-yafte-i sudûr iden fermân-ı vâcibü’l-ittibâ‘ı ve lâzimü’l-imtisâlimin mazmûn-ı münîfi itâ‘at makrûnuyla amel ve hareket ve serimû hilâfından hazer ve mücânebet eyleyesiz şöyle bilesiz alâmet-i şerîfe i‘timâd kılasız. Tahrîran fî evâil-i şehr-i zi’l-ka‘de li-sene ihdâ ve mieteynve elf. Gad vasale Sene 1201. Mûcibince Sadr-ı a‘zam mektûbu dahi vârid olmuşdur.
…(?)Zi’lkade fî 15 sene 1201.

 

Düstûr-i mükerram-i mübeşşer-i mufahham nizâmü’l-âlem müdebbiru umûri’l-cumhur bi’l-fikr’s-sâgib mümehhidu’l-bünyâni’d-devleti ve’l-ikbâl müşeyyidu’l-erkâni’s-sa‘âdet-i ve’l-iclâl el-mahfûz bi-havf-i avâtıfı’l-meliki’l-a‘lâ. Anadolu’nun orta ve sol koluyla Erzurum’a varınca iş erleri zîde kadruhum tevkî‘-i refî‘-i hümâyûn vâsıl olıcak ma‘lûm ola ki orta yoldan birer âşiyâne Devlet-i âşiyâneme Anadolu câniblerinde aşâyir ve kabâil yedlerinde bulunan ağnâmı Âsitâne-i Aliyye’de noksân-ı bahâ teklîf iderler kelâmını istimâ‘ ile kapûbaşlarını Dersaâdet’e göndermekden imtinâ‘ ederler ağnâmlarına Dersaâdet’e göndermeleri bâbında emr-i âlî isdâr olunduğu kayd-şud hurri sene 1201. Gad vasale li-sene 1201.

 

Akzâ kuzâti’l-müslimîn evlâ vülâti’l-muvahhidîn ma‘dinü’l-fazl ve’l-yakîn râfi‘u a‘lâmi’ş-şerî‘ati ve’d-dîn vârisü ulûmi’l-enbiyâ ve’l-murselîn el-muhtessu bi-mezîd-i inâyeti’l-meliki’l-mu‘în mevlânâ Erzurum kâdîsi zîdet fezâiluhû ve mefâhiru’l-kuzât ve’l-hukkâm me‘âdinu’l-fezâil ve’l-kelâm Anadolu’nun sol kolu yemîn ve yesâriyle nihâyetine varınca yol üzerinde vâki‘ kuzât ve nüvvâb zîde fazluhum ve mefâhiru’l-emâsil ve’l-akrân bi’l-cümle zâbıtân zîde kadruhum tevkî‘-i refî‘-i hümâyûn vâsıl olıcak ma‘lûm olan Moskovlu’nun taraf  taraf neşr olunan evâmir-i şerîfemde tafsîl ve beyân olunan harekâtı dîn ve Devlet-i Aliyye’me hıyâneti sebebiyle vezîr-i a‘zam ve ulemâ-yı a‘lâm ve ricâl-i devlet ebed kıyâm ve ocaklarım ağavât ve zâbıtânıyla mukaddem ve muahhar akd-i mecâlis-i şûrâ olundukda Moskovlu’nun üzerlerine sefer olmak şurû‘ olduğuna şeyhu’l-islâm ve müfti’l-enâm tarafından fetevâ-yı şerîfe ve ulemâ-yı a‘lâm câniblerinden bi’l-ittifâk cevâb verilüb âlem nusret nüvvâm hazret-i celîl-i hudâ aleyhi ve alâ âlihî ve ashâbihî ezke’t-tahâyâtın zîr-i sâye-i hümâyûn pâyelerinde düstûr-i ekrem müşîr-i efham nizâmü’l-âlem nâzımü menâzimi’l-ümem hâlâ sadr-ı a‘zam sen dahi paşam ve vekîl-i mutlak sadâkat-i ilm Yusuf Paşa edâmallâhu te‘âlâ iclâlehû ve zâif bi’t-te’yîdi iktidârehû ve ikbâlehû bi’l-cümle ocaklarım ağavât ve neferâtı ve dergâh-ı mu‘allâm gedüklüleri ve sâir umumen tavâif-i askeriyye kullarım ile bi-tevfîkıhî te‘âlâ Der Aliyye’mden hareket ve Moskovlu’nun fehrevendîlerine azîmet eylemek üzere bi’l-ittifâk niyyet-i hâlisa ile niyyet ve makderet-i asâkir-i müslimîn ve mefhûriyet-i â‘dâ-i müşrikîn ve avânî îsâl-i dergâh-ı icâbet ve fâtiha-i şerîfe kıraat olunub bi-avnihî te‘âlâ esbâba ve hareket ve azîmete temşiyet ve mübâderet ve tedârikât-ı kaviyye a’dâdına mübâşeret olunup vezîr-i a‘zam müşârun-ileyh sancağ-ı şerîfe ve bi’l-cümle ocaklu ve sâir tavâif-i askeriyye kullarım ile müste’înen billâhi te‘âlâ Âsitâne-i Sa‘âdetimde hareket ve Davud Paşa sahrâsına nasb-ı hıyâm-ı nusret ve andan dahi savb-ı maksûde azîmet musammem ve meczûm olmağla siz ki mevlânâ ve zâbıtân-ı mûmâ-ileyhimsiz taht-ı hükûmet ve kazâlarınızda dergâh-ı mu‘allâm mutasarrıfa ve çavuş gönüllüleri varsa ve dîvân-ı hümâyûn ve defter-i hâkânî kâtib ve şâkird gönüllü ve şerhlülerinden mevcûd bulunanların yerlerinden ve yurdlarından tahrîk ve Edirne sahrâsında nevrûz-i fîrûzda ordu-yı hümâyûnuma mülhak ve mülâkî olmaları husûsuna irâde-i padişâhânem ta‘alluk etmeğin işbu emr-i şerîfim isdâr ve ile irsâl olunmuşdur. İmdi Moskovlu’nun mukaddemce neşr olunan evâmir-i münîfemde bast ve tafsîl olunan harekâtı ve hamiyyet-i islâmiyyenin bir dürlü tahammül etmeyeceği evzâ‘ ve? güneş gibi âşikâr olduğundan sadâkat-kârâne dîn ve devlet ve hamiyyet-i küşâne millet ve şerî‘at olan iyâd-i mü’minîn üzerlerine ifâde-i farîza-i cihâd ve ğazâ ve i‘lâ-i kelimâtüllâhi’l-ulyâya ikdâm ve dikkat ve vâcibe-i zimmet ğayret ve diyânet olduğu ma‘lûmunuz oldukda ber minvâl-i muharrer hükûmet ve kazâlarınız sâkin ve mütevattin dergâh-ı mu‘allâm müteferrika ve çavuş gönüllüleri ve dîvân-i hümâyûn ve defter-i hâkânî kâtib ve şâkird gönüllü ve şerhlülerinden mevcûd bulunanların yerlerinden ve yurdlarından tahrîk ve birisi geriye kalmamak vechle begâyet’illâhi te‘âlâ nevrûz-u firûzda Edirne sahrâsında ordu-yı hümâyûnuma mülhak ve mülâkî olmağla musâra‘at eylemelerini tenbîh ve gûş-u hoşlarına ilkâya mübâderet ve i‘zâr ve hibelerine (silik) sem‘-i i‘tibâr olunmayarak cümlesini dikkat ve zamânıyla yerlerinden tahrîk ve vakt-i mezbûrda ordu-yı hümâyûnuma mülhak olmaları ve kıdemât-ı aliyyeme kıyâmları husûsuna ihtimâm ve dikkat olunmak bâbından fermân-ı âlîşânım sâdır olmuşdur. Buyurdum ki vusûl buldukda bu bâbda vech-i meşrûh üzere şeref-yafte-i sudûr iden fermân-ı vâcibü’l-ittibâ‘ ve lâzimü’l-imtisâlimin mazmûn-i itâ‘at makrûniyle âmil olub hilâfından beğâyet tehâşî ve mücânebet eyleyesiz. Şöyle bilesiz alâmet-i şerîfe i‘timâd kılasız. Tahrîran fî evâili şehr-i zi’l-ka‘de li-sene ihdâ ve mieteyn ve elf. Gad vasale sene 1201.Vurud-u tarih fi 18 za 1201.

 

Akzâ kuzâti’l-müslimîn evlâ vülâti’l-muvahhidîn meâ‘dinü’l-fazâil ve’l-yakîn râfi‘û a‘lâmi’ş-şerî‘ati ve’d-dîn vârisû ulûmi’l-enbiyâ ve’l-murselîn el-muhtassu bi-mezîd-i inâyeti’l-meliki’l-mu‘în. Anadolu’nun sol kolunda vâki‘ mevâlî fihâm zîde fazluhum ve mefâhiru’l-kuzât ve’l-hukkâm me‘âdinu’l-fezâil ve’l-kelâm sâir kuzât ve nüvvâb zîde fazluhum ve mefâhiru’l-emâsil ve’l-ekrân bi’l-cümle zâbıtân ve işerleri zîde kadruhum tevkî‘-i refî‘-i hümâyûn vâsıl olıcak ma‘lûm ola ki memâlik-i mahrûsetü’l-memâlik râyic ve mütedâvel olan ecnâs-ı nukûdun râyic câriyeleri tezâyüd kabûl etmek te‘âmül-i nâsın fesâdını ve iş‘âr-ı havâyicin ihtilâlını mûcib idüğü âşikâr ve gayr-ı müddettenen beru kefere sikkesiyle meşkûk riyâl ta‘bîr olunan guruş doksan ve doksan yedişer ve nihâyet yüz paraya râyic olugeldiği bedîdâr iken bazı erbâb-ı tam‘a mücerred kendü kârına revâc vermek içün vâki‘ iğmâz ve müsâ‘adesine mebnî Haleb ve Şam ve Saydâ ve havâlîlerinden yüz onar paraya râyic olduğu bundan akdem tahfîfinizde? şâhânem olduğuna binâen fîmâ ba‘d ecnâs-ı nukûdu fiyat-ı maktû‘asından ve zikr olunan kara guruşun dahi nihâyet yüzer paradan ziyâde revâcında rızâ-yı şâhânem olduğunu ve sirran ve alenen alub veren olur ise o makûleler gadab-ı şâhâneme mazhar kılınacakları ifâde ve hilâf-ı tenbîh hareket edenleri zümresi zâbıtları ma‘rifetiyle te’dîb olunmaları içün zâbıtâna teslîm ile emsâlleri terhîb ve devâm-ı nizâm-ı mezkûr içün iktizâ edenler...?..kat‘ ve râbıta-i kaviyyeye bend olunmasını mütezammın Haleb ve Saydâ ve Şam’ın vülât ve hukkâmına ve sâir iktizâ edenlere hıtâben başka başka evâmir-i şerîfem isdâr olunmuşdu bu husûs her mahalde ihtimâm ve dikkat ve nezâret-i lâzıme-i dikkat-i hukkâm ve zâbıtân iken ekser-i erbâb-ı tama‘ ve Haleb ticâretlerini bu makûle zerr u sîme hasr ile cedd-i nef‘leri zımnında nukûd-i mezkûreyi cem‘ ve Arabistan mahâll-i sâireyi sevk ile ve yedikleri gibi ziyâde bahâya verilerek refte refte revâcları mütezâyid ve zikr olunan kara guruş yüz ikişer paraya dahi ziyâde râyic olub meskûkât-ı mezkûrenin günden güne tevcîhi terakkî bulması hukkâm ve zâbıtânın kusûr ve tekâsülünden neş’et eylediği ve mahallerinde el-yevm revây-ı aslîsi üzre ahz olunub bu taraflarda ziyâde revâc olması mevcûd olan zerr ve sîmlerine nazaran kıymetinden tezâyüd olduğu ve memâlik-i mahrûse-i sâirden gelen emti‘a ve eşyânın gâlî olmasına illet-i mahsûsa olduğundan nafaka-i mülkiyye-i islâmiyyeye halel-i tatarruk ve nâmûs-i saltanat-ı seniyyeme mûcib-i nakîsa idüğü âşikâr olduğuna binâen fîmâ ba‘d memâlik-i mahrûsemden hiç bir mahalde zikr olunan kara guruş yüz paradan ziyâde ahz ve i‘tâ olunmayub her mahallin vülât-i hukkâm ve zâbıtânı bu husûsa dâimâ nezâret ve ziyâdeyi ahz ve i‘tâ edenleri hifzan li’n-nizâm ahz ve habs ve nâdîleri icrâsıyla işbu nizâmın ale’d-devâm düstûru’l-amel tutulmasına ve kâffe medâyin ve kasabât ve kurâlarda sâkin tüccâr ve esnâf ve erbâb-ı hıref ve sanâyi‘ ve sâir ashâb-ı mu‘âmelâtlara tenbîh ve te’kîk ve her sınıfın küfelâsı ahz olunarak nizâm-ı kaviyyeye rabt ve ziyâde ahz ve i‘tâ edenlere vâkıf olundukda hukkâm ve zâbıtlar tenâsüb olacaklarını gûş-i hoşlarına ilkâ birle sûret-i nizâmını baş muhâsebeye kayd içün Der Aliyye’me i‘lâm olunmak bâbında memâlik-i mahrûsenin sâir mahallerine başka başka ve siz ki mevlânâ ve sâir mûmâ-ileyhimsiz.Size hitaben ve dahi başka evâmir-i aliyyem sudûrunu hala darbhâne-i âmirem emîni dergâh-ı mu‘allâm kapucu başlarından iftihâru’l-emâcid ve’l-ekârim Yusuf dâme mecduhû bâ-takrîr inhâ etmeğle mukaddemen sâdır emr-i şerîfim vech-i meşrûh üzere amel olunmak fermânım olmağın mahsûsan işbu emr-i âlîşânım isdâr Sadr-ı a‘zam tatarlarından?kıdvetü’l-emâsil ve’l-akrân Hüseyin zîde kadruhû ile irsâl olunmuşdur. Siz ki mevlânâ ve sâir mûmâ-ileyhimsiz matlûb-i şâhâne üzere keyfiyyeti bi’l-cümle tüccâr ve esnâf ve erbâb-ı hırf ve sâir mu‘âmelât ashâbına ma‘rifetinizle ve ma‘rifet-i şer‘le gereğini tenbîh ve te’kîde mübâderet ve memnû‘ ve mütenbih olmayanları te’dîbe dikkat olunarak işbu nizâmın devâm ve istikrârına müsâra‘at ve hilâfından ittikâ ve mücânebet eylemeniz bâbında fermân-ı âlîşânım sâdır olmuşdur. Buyurdum ki vusûl buldukda vech-i meşrûh üzere şeref-yafte-i sudûr iden fermân-ı vâcibü’l-ittibâ‘ ve lâzimü’l-imtisâlimin itâ‘at makrûniyle amel ve hareket ve hilâfından ğâyetü’l-ğâye tehâşî ve mücânebet eyleyesiz şöyle bilesiz alâmet-i şerîfe i‘timâd kılasız. Tahrîran fî evâil-i şehr-i zi’l-ka‘deti’ş-şerife li-sene ihdâ ve mieteyn ve elf.